คำถาม “MP4 คือไฟล์อะไร” ดูพื้นๆ แต่คำตอบอธิบายปัญหาที่คนเจอบ่อยได้หลายอย่าง โดยเฉพาะเรื่องไฟล์ที่เปิดไม่ได้
MP4 เป็นกล่อง ไม่ใช่เนื้อหา
MP4 ไม่ได้บอกว่าภาพถูกบีบอัดมาอย่างไร มันบอกแค่ว่าภาพ เสียง และข้อมูลอื่นถูกห่อรวมกันอย่างไรในไฟล์เดียว
เปรียบเทียบให้เห็นภาพ MP4 คือกล่องพัสดุ ส่วนสิ่งที่อยู่ในกล่องคือรูปแบบการบีบอัดหรือที่เรียกว่า codec กล่องหน้าตาเหมือนกันแต่ข้างในเป็นของคนละอย่างได้
นี่คือเหตุที่ไฟล์นามสกุล .mp4 สองไฟล์ อาจเปิดได้ไฟล์หนึ่งและเปิดไม่ได้อีกไฟล์ ทั้งที่นามสกุลเหมือนกัน
codec ที่เจอในไฟล์ MP4
- H.264 — มาตรฐานที่ทุกเครื่องเปิดได้ ตั้งแต่มือถือเก่า สมาร์ททีวี ไปจนถึงแอปตัดต่อทุกตัว ไฟล์ใหญ่กว่ารูปแบบใหม่แต่ไม่มีปัญหาความเข้ากันได้
- H.265 หรือ HEVC — ใหม่กว่า ไฟล์เล็กลงราวครึ่งที่คุณภาพเท่ากัน แต่เครื่องเก่าและซอฟต์แวร์หลายตัวเปิดไม่ได้
- AV1 — ใหม่ที่สุด ประหยัดที่สุด แต่การรองรับยังจำกัดที่สุด
แพลตฟอร์มใหญ่นิยมเก็บคลิปด้วยรูปแบบใหม่เพราะประหยัดค่าส่งข้อมูล ซึ่งเป็นเหตุที่ไฟล์ที่ดึงมาดิบๆ จากบางแพลตฟอร์มเปิดไม่ได้บนเครื่องผู้ใช้ทั่วไป
เว็บนี้จัดการอย่างไร
ระบบเลือกส่งไฟล์ในรูปแบบที่เปิดได้ทุกที่ ถ้าต้นฉบับใช้รูปแบบใหม่ที่เครื่องทั่วไปเปิดไม่ได้ ระบบจะแปลงให้ก่อนส่ง
ขั้นตอนแปลงนี้ใช้เวลา ซึ่งเป็นเหตุที่ตัวเลือกบางอันติดป้ายว่าใช้เวลานานกว่า ส่วนตัวเลือกที่ติดป้าย Instant คือไฟล์ที่อยู่ในรูปแบบมาตรฐานอยู่แล้วจึงส่งได้ทันที
การแลกเปลี่ยนคือรอนานขึ้นเล็กน้อยเพื่อได้ไฟล์ที่ใช้งานได้จริง แทนที่จะได้ไฟล์เร็วแต่เปิดไม่ได้
รูปแบบอื่นที่อาจเจอ
- MOV — กล่องของ Apple ข้างในมักเป็น H.264 เหมือนกัน เปิดได้บนเครื่องส่วนใหญ่
- MKV — กล่องที่ยืดหยุ่นมาก ใส่หลายแทร็กเสียงและซับได้ แต่มือถือหลายรุ่นเปิดไม่ได้
- WEBM — กล่องสำหรับเว็บ พบในไฟล์ที่ดึงจาก YouTube ดิบๆ แอปตัดต่อหลายตัวไม่รับ
ถ้าไฟล์เปิดไม่ได้
ลองตามลำดับนี้
- เปิดด้วยเบราว์เซอร์ ลากไฟล์ไปวางในหน้าต่างเบราว์เซอร์ ถ้าเล่นได้แปลว่าไฟล์ปกติแต่เครื่องเล่นของคุณมีปัญหา
- ลองเครื่องเล่นที่รองรับรูปแบบกว้าง มีเครื่องเล่นฟรีหลายตัวที่เปิดได้แทบทุกรูปแบบ
- โหลดใหม่แล้วเลือกตัวเลือกที่ไม่ติดป้าย Instant ซึ่งจะได้ไฟล์ที่ผ่านการแปลงเป็นรูปแบบมาตรฐานแล้ว